Eski binalarda denetim başlıyor! Isparta Mimarlar Odası'ndan önemli çağrı
1 Ocak 2027 itibarıyla Bina Kimlik Sertifikası bulunan yapılarda 5 yılda bir periyodik denetim dönemi başlıyor. Ancak uygulama şimdilik 23 Haziran 2021 ve sonrasında tamamlanarak bina kimlik sertifikası asılan yapıları kapsıyor. Isparta Mimarlar Odası, denetimlerin zamanla 2011 öncesinde yapılan eski binaları da kapsayacak şekilde genişletilmesini istiyor.
Türkiye'de yapı güvenliğinin artırılması ve binaların kullanım sürecinde meydana gelebilecek risklerin tespit edilmesi amacıyla yeni bir denetim dönemi başlıyor. 4 Kasım 2026 tarihinde Resmî Gazete'de yayımlanan "Bina Kimlik Sertifikası Asılan Yapıların Periyodik Denetimine İlişkin Usul ve Esaslara Dair Yönetmelik", 1 Ocak 2027 tarihinde yürürlüğe girecek.
Yeni düzenlemeyle birlikte belirli kapsamdaki binalar, bina kimlik sertifikasının asılmasının ardından beşer yıllık periyotlarla denetlenecek. Denetimlerde yapının ruhsat ve projelerine uygunluğu, taşıyıcı sistemine müdahale edilip edilmediği ve kullanım sırasında ortaya çıkan olumsuzluklar incelenecek.
Her eski bina denetim kapsamında değil
Yeni yönetmelikle ilgili kamuoyunda oluşan soru işaretlerinin başında hangi binaların denetleneceği geliyor.
Yönetmeliğe göre uygulama, 23 Haziran 2021 tarihi ve sonrasında yapımı tamamlanarak Bakanlık tarafından Bina Kimlik Sertifikası asılan yapıları kapsıyor.
Dolayısıyla 1 Ocak 2027'de başlayacak uygulama, Türkiye'deki bütün eski binaların aynı anda denetleneceği anlamına gelmiyor.
Bakanlık tarafından elektronik ortamda görevlendirilecek yapı denetim kuruluşları ve denetçiler, belirlenen binalarda periyodik kontroller gerçekleştirecek.
Denetimlerde nelere bakılacak?
Periyodik denetimlerde binaların mevcut durumları gözlemsel olarak incelenecek. Kontrollerde özellikle yapı güvenliğini etkileyebilecek uygunsuzluklar üzerinde durulacak.
Denetim kapsamında öne çıkan başlıklar şöyle:
Binaya ruhsatına aykırı kaçak kat eklenip eklenmediği,
Bina taban alanının imar durumuna uygunluğu,
Dış cephe çıkmalarının onaylı projeye uygunluğu,
Bodrum ve zemin katlardaki kolon ve perde duvarların projeye uygunluğu,
Taşıyıcı sistem elemanlarında kesilme veya müdahale bulunup bulunmadığı,
Engelli rampası, yangın merdiveni ve asansörlerin ilgili mevzuata uygunluğu,
Sığınak ve çatı arası kullanımının projeye uygunluğu,
Binanın kullanım amacının ruhsatla örtüşüp örtüşmediği,
Ortak kullanım alanları ve bağımsız bölümlerde projeye aykırı değişiklikler,
İstinat duvarları ve diğer yapı elemanlarının uygunluğu,
Binada oturma, ötelenme veya güçlendirme gerektirebilecek kritik çatlakların bulunup bulunmadığı.
Tespit edilen uygunsuzluklar fotoğraf ve video kayıtlarıyla belgelenecek ve denetim formlarına işlenecek.
Denetimi engelleyenlere idari para cezası uygulanabilecek
Yönetmelik kapsamında denetim için görevlendirilen kuruluşların, görevlendirmeyi takip eden en geç iki ay içerisinde ilgili yapıya gitmesi gerekiyor.
Bina yöneticisi, yönetici bulunmaması durumunda ise maliklerden veya ikamet edenlerden en az biriyle ya da mahalle muhtarı veya azasıyla görüşülerek denetim günü belirlenecek.
Denetimin engellenmesi halinde durum tutanak altına alınacak. İlk denetimin engellenmesi durumunda en geç üç ay içerisinde İl Müdürlüğü ve kolluk kuvvetlerinin de katılımıyla denetimin tamamlanması öngörülüyor.
Denetimin ikinci kez engellenmesi halinde ise engelleyenler hakkında idari para cezası uygulanabilecek ve denetim kolluk kuvveti desteğiyle gerçekleştirilebilecek.
Isparta Mimarlar Odası'ndan eski binalar için genişletme önerisi
Yeni düzenlemeyi değerlendiren Isparta Mimarlar Odası, beş yılda bir periyodik bina denetiminin başlamasını olumlu karşıladığını açıkladı.
Oda tarafından yapılan değerlendirmede, bu uygulamanın uzun yıllardır savunulan önemli bir öneri olduğu belirtilerek, denetimlerin kapsamının zaman içerisinde genişletilmesi gerektiğine dikkat çekildi.
Isparta Mimarlar Odası, özellikle 2011 yılında yapı denetimi uygulaması öncesinde inşa edilen binaların da ilerleyen süreçte denetim kapsamına alınmasını istiyor.
Ancak eski binalara yönelik kontrollerin, öncelikle vatandaşların can güvenliğini riske atan müdahale ve hasarların tespitine odaklanması gerektiği vurgulanıyor.
Bu kapsamda özellikle zemin katlarda kolon kesilmesi, taşıyıcı sistem elemanlarına müdahale edilmesi, ciddi çatlaklar ve yapısal hasarlar gibi hayati risk oluşturabilecek durumların incelenmesi öneriliyor.
"Deprem güvenliği bütün yapı stokunun meselesidir"
Isparta Mimarlar Odası, yeni uygulamanın yalnızca 2021 sonrasında yapılan binalarla sınırlı kalmaması gerektiğini belirterek, denetimlerin etap etap eski tarihli yapıları da kapsayacak şekilde genişletilmesini talep ediyor.
Açıklamada, deprem güvenliğinin yalnızca yeni binaların değil, şehirlerdeki bütün yapı stokunun meselesi olduğuna dikkat çekiliyor.
Yeni denetim sisteminin zaman içerisinde eski binaları da kapsayacak şekilde geliştirilmesi, özellikle geçmiş yıllarda inşa edilmiş ve taşıyıcı sistemine müdahale edilmiş yapıların tespit edilmesi açısından önemli görülüyor.
Isparta Mimarlar Odası'nın çağrısı ise net: Amaç yalnızca denetim yapmak değil, olası bir depremde can kayıplarını önlemek için daha güvenli yapılar oluşturmak.


































